Cloud-IT is ook outsourcing

 
14 June 2016

Tekst Marco Gianotten 

‘There is no cloud. It’s just someone else’s computer’ is met meer dan 10 miljoen resultaten op Google een populair statement. Cloud-IT wordt door derden geleverd, net als bij klassieke outsourcing. Cloud-IT laat de markt voor outsourcing echter op z’n grondvesten schudden. Zekerheden zoals hoge contractwaarden, langlopende contracten en de verplaatsing van werknemers verdwijnen. Daarvoor in de plaats komt een nieuwe dynamiek waar zowel bestaande aanbieders van managed services als uitbesteders positie moeten bepalen. Het is niet allemaal rozengeur en maneschijn: met vallen en opstaan leren CIO’s dat het best lastig is een bestaand IT-landschap cloud-enabled te maken.

We moeten er van uitgaan dat cloud-IT de norm wordt. Volgens een rapport van Goldman Sachs groeien de wereldwijde uitgaven aan platforms en infrastructuur voor cloud-IT tot 42 miljard dollar in 2018; in 2015 werd 22 miljard dollar aan cloud-IT uitgegeven. Een steeds groter deel van de totale uitgaven aan IT gaat naar cloud-IT: van 5,4 procent in 2015 naar 11 procent in 2018.* Aan klassieke vormen van outsourcing wordt steeds minder uitgegeven. Er is sprake van een substitutietrend: van eigen hard- en software assets gemanaged door derden, naar het gebruik van hard- en software van derden.

Cloud verandert de outsourcing business

GI_PN9133_Cloudsourcing_boek_omslag_2016_02.inddDe klassieke strategie van serviceproviders was land and expand: je binnenvreten en zolang mogelijk blijven. Met de opkomst van cloud verandert niet alleen de technologie, maar ook de positie en rol van zowel de sourcingprovider als de uitbesteder. De opkomst van cloud-IT valt samen met de verdere automatisering van IT. Code wordt geautomatiseerd gecompileerd en getest; nieuwe software wordt geautomatiseerd in productie genomen en weer gemonitord door andere software. Dat heeft gevolgen voor de business van traditionele serviceproviders. Hoewel de vraag naar ervaren programmeurs zoals voor Java en .Net blijft groeien, verdwijnen klassieke banen zoals tester of databaseadministrator. Het loonkostenvoordeel dat Indiase providers kunnen bieden, loopt terug. Verschillende grote Europese en Amerikaanse ondernemingen halen een deel van de Indiase offshore-activiteiten terug naar eigen land. De Indiase economie wordt hierbij zwaar op de proef gesteld: meer dan 20 procent van de Indiase export bestaat uit IT-diensten en grootmachten als TCS, Cognizant en Infosys zien hun groeicijfers teruglopen.

De klassieke strategie van serviceproviders was land and expand: je binnenvreten en zolang mogelijk blijven

Cloud-IT verandert het IT-landschap

Ondertussen zet de trend van virtualisatie door: de afgelopen jaren zijn we van fysieke IT-infrastructuur overgegaan naar het gebruik van een gedeelde infrastructuur bij de serviceprovider en de volgende stap gaat richting zero-asset, waarbij zelfs applicatieontwikkeling en -beheer naar de cloud verhuizen. In zeroasset-IT worden applicaties als cloud-native ontwikkeld in een PaaS-omgeving en komen standaardapplicaties uit de muur op basis van SaaS. Door deze twee veranderingen wordt het voor uitbesteders steeds minder interessant, laat staan noodzakelijk om langlopende contracten af te sluiten. Het klassieke model van grote deals waarbij een klant in ruil voor een langlopend contract een kostenvoordeel kan realiseren, heeft zijn langste tijd gehad. Het aantal wereldwijde deals met een contractwaarde van meer dan één miljard dollar wordt dan ook schaars. De komende jaren zullen serviceproviders door actieve migratie naar cloud nog verder in hun eigen omzetvlees moeten snijden als ze steeds meer gebruik gaan maken van publieke cloud- IT en minder van de eigen datacenters en softwareplatforms. De sturing verschuift van totale contractwaarde naar margeverbetering door steeds meer toegevoegde waarde te bieden in de rol van trusted integrator.

Nieuwe rollen voor vraag- en aanbodzijde

Dat het oude model niet meer houdbaar is, betekent niet dat outsourcing passé is. Voor uitbesteders en serviceproviders is het credo nu new and renew: blijvend flexibel zijn en kunnen meebewegen met innovaties. In de nieuwe situatie is dan ook een belangrijke rol weggelegd voor serviceproviders, namelijk die van begeleider van cloudmigraties en die van integrator en orkestrator van het nieuwe IT-landschap. Dat landschap wordt best-of-breed waarbij uitbesteders te maken krijgen met uiteenlopende leveranciers van SaaS, PaaS en IaaS. Uitbesteders staan daarbij voor de vraag of ze dit dynamische en hybride aanbod zelf gaan managen of overlaten aan een derde partij. Zo’n derde partij zou kunnen helpen bij naadloze integraties en zorgeloze migraties tussen clouds. De provider moet ook lock-in vermijden en uitbesteders ondersteunen bij het stapsgewijs transformeren van het verouderde IT-landschap. Cloudsourcing brengt nieuwe outsourcingsvraagstukken met zich mee. Een Nederlands bedrijf in de verzekeringsmarkt kreeg recent het verzoek van Microsoft om binnen een week hun Mendix applicaties van Azure af te halen, omdat de applicatie messaging deadlocks veroorzaakte met de database. Hoe ga je om met dergelijke dwingende verzoeken en hoe regel je een instant migratie? De early adopters van cloud-IT in de Nederlandse markt geven aan dat het belang van een trusted service integrator toeneemt. Enig vertrouwen zou inderdaad geen kwaad kunnen: CIO’s hebben, met name als ze het cloudpad inslaan, nog een paar hindernissen te nemen waarbij ze wel wat hulp kunnen gebruiken.

Licenties kunnen een obstakel zijn

De eerste hindernis bestaat uit een mijnenveld aan licenties voor de bestaande kernsystemen: voor veel grotere IT-organisaties een onvoorspelbare kostenpost. Veel licenties voor middleware stammen nog uit een tijdperk dat fysieke hardware en applicaties (zoals ERP en CRM) nog niet gescheiden waren. Bij het virtualiseren van deze ‘leemlaagsoftware’ en het naar de gedeelde cloud brengen van de applicaties die afhankelijk zijn van deze middleware, kunnen de kosten flink oplopen. Want veel softwareleveranciers houden vast aan traditionele afrekenmodellen zoals betalen per processor. Tot een kwart van de IT-budgetten wordt nu al uitgegeven aan softwarelicenties en dat percentage loopt eerder op dan af. Het vervangen van proprietary software door open source is een logische stap om schaalbaarheid tegen lage en flexibele kosten te garanderen. Organisaties zoals DUO, KPN, PostNL en Wehkamp hebben middleware voor applicatie- en databaseservers vervangen door open source zoals JBoss en Postgress. Vooral bij bedrijven waar sprake is van krimp (afname aantal seats en omzet) of juist significante groei (snelle toename hoeveelheid data en bedrijfsovernames) is het zaak om kostenflexibiliteit te organiseren door het schoonwassen van de software-architectuur. Dat is één van de randvoorwaarden om bestaande kernsystemen naar de cloud te kunnen brengen.

Stop met verkaveling

De tweede uitdaging die bedrijven tegenkomen, heet verkaveling. De klassieke aanpak van outsourcing, gericht op verlaging van de TCO, heeft zijn sporen nagelaten in het IT-landschap. De afgelopen jaren hebben uitbesteders massaal bestaande kavels verder en verder opgeknipt om zo meer ‘grip’ te krijgen op de uitbestede processen en diensten. Meer kavels, dikkere SLA’s en een zware regiefunctie passen bij de opkomst van de controledoctrine. Maar is outsourcing er succesvoller door geworden? Nee. Multi-vendor sourcing is verworden tot, wat Duitsers zeggen, een gevalletje ‘verschlimmbessern’: iets waarvan je wilt dat het verbetert, maar in plaats daarvan alleen verslechtert. Er zijn drie redenen waarom de business case voor verdere verkaveling in outsourcing negatief gaat uitpakken. Op de eerste plaats de effectiviteit. Het groeiend aantal contracten, vendor- en regiemanagers ten spijt: hier geldt de wet van de afnemende meeropbrengst. Er wordt geen rekening gehouden met gedeelde belangen en er wordt gestuurd op de verkeerde prikkels.

De tweede reden is dat de meerwaarde van klassieke verkaveling onderuit wordt gehaald door technologische innovaties. Software defined networking en hyper-converged infrastructure zorgen er voor dat de scheiding van netwerk en datacenter geleidelijk verdwijnt. Door convergentie vindt technische en functionele kannibalisatie plaats: denk aan storage, backup, compute en networking; of aan VoIP, instant messaging, collaboration en video conferencing. Bestaande kavels worden geïntegreerd of gaan op in andere diensten. Convergentie treedt ook op bij ontwikkeling en beheer van mobiele applicaties, en bij werkplek, toegangsmanagement, support en application provisioning. Deze diensten worden steeds vaker geïntegreerd afgenomen. Het managen van losse contracten wordt dan vooral een obstakel.

De derde reden is dat die veelheid aan kleine kavels het voor dienstverleners steeds onaantrekkelijker maakt om de klant op maat te bedienen. Een standaard en gemarginaliseerde aanpak ligt dan voor de hand, terwijl je als uitbesteder gebaat bent bij klantintimiteit: meedenken, de business faciliteren, bijdragen aan innovatie. Als uitbesteder zou je goed gedrag en innovatie moeten kunnen belonen met een hogere share-of-wallet: een groter deel van een kleiner wordende koek vergroot de kans op commitment.

Met de opkomst van cloud verandert niet alleen de technologie, maar ook de positie en rol van zowel de serviceprovider als de uitbesteder

Cloud: niet eeGI_PN9133_Cloudsourcing_boek_omslag_2016_02.inddnvoudiger

Door de inzet van cloud-IT wordt het IT-landschap opgebouwd met verschillende SaaS- en IaaS-bouwstenen. In de wereld van hybride en multi-cloud is alles met alles verbonden. Juist die wereld, waar je met meerdere cloudproviders te maken krijgt, is het belangrijk om een stabiele partij te hebben die regie voert over zaken als data-integratie, performance monitoring, toegangsmanagement, security en compliance over de keten; maar die ook agnostisch is in het managen over meerdere platforms en zo actief waakt voor een nieuwe lock-in bij publieke cloudproviders. Bij cloud-IT is performance een glazen huis: slecht nieuws ligt snel op straat en blijft na-ijlen in gemiddelde beschikbaarheidscijfers die openbaar zijn via monitoringsites als CloudHarmony. Publieke transparantie is de grote drijfveer voor een betere servicestatus (zoals compute, storage) en betere bereikbaarheid (network, content distribution network, domain name system) van de betreffende cloud. Bij cloudproviders heeft availability topprioriteit en zijn proactief monitoren en continu verbeteren een tweede natuur. Dat betekent dat het spenderen van veel tijd aan contractmanagement (zodat je cloudproviders dan meer aandacht geven aan het managen van beschikbaarheid) geen zin heeft. De uitbesteder kan, mits hij op zoek gaat naar een goede ketenregisseur (alias guardian, spoc of integrator) eindelijk de aandacht verleggen. In plaats van een transfer van mensen en een focus op de reductie van de TCO, draait het nu vooral om toegang tot kennis, het vermogen toegevoegde waarde te kunnen realiseren en flexibiliteit (p maal q, hybride modellen, saneren van portfolio’s).

Outsourcing heeft toekomst en juist door cloud kunnen de weeffouten in het klassieke outsourcingsmodel worden hersteld.

Noten

* http://onforb.es/1NOfgvZ